HPV-gerelateerde kankers > Soorten kanker > Vulvakanker
Wereldwijd zijn er jaarlijks ongeveer 47.000 nieuwe diagnoses en sterven er 18.500 vrouwen aan de gevolgen van vulvakanker.[1] In 2023 kregen in België 250 vrouwen de diagnose vulvakanker.[2]
Vulvakanker wordt ook wel schaamlipkanker genoemd, maar eigenlijk is die benaming minder nauwkeurig. De vulva is het uitwendige, zichtbare deel van de vrouwelijke geslachtsorganen. Ze omvat behalve de kleine en de grote schaamlippen, ook de clitoris, de ingang van de vagina en het gebied tussen de vagina en de anus (het perineum).
Vulvakanker komt vooral voor op oudere leeftijd: de mediane leeftijd bij diagnose is 70 jaar. Toch kunnen ook jongere vrouwen vulvakanker krijgen. Bij 40 à 60% van de vulvakankers is een hoogrisico-HPV betrokken,[3] vooral type 16, 18 en 33. De HPV-gerelateerde vorm komt vaker voor bij vrouwen jonger dan 60.
Hoe vaak is HPV de oorzaak van vulvakanker?
Dr. Rawand Salihi maakt de vergelijking met baarmoederhals- en vaginakanker.
Symptomen
Voorstadia en vroege vulvakanker geven typisch de volgende klachten:
- aanhoudende jeuk of een wondje dat niet geneest — vaak de eerste signalen
- branderig gevoel
- knobbeltje of voelbare zwelling
- wit of donker verkleurd plekje
- pijn tijdens de geslachtsgemeenschap of het plassen
- bloederige afscheiding of abnormaal bloedverlies
Lymfeklieren in de lies die aanhoudend gezwollen blijven kunnen wijzen op een verder gevorderd stadium.
Uit gêne durven vrouwen de vroege klachten vaak zelfs niet met hun huisarts te bespreken. Toch is het belangrijk om dat wel te doen.
Heb je een klacht die langer aanhoudt dan een paar weken, laat je dan onderzoeken door je huisarts of gynaecoloog!
Wat zijn de symptomen van vulvakanker?
Dr. Rawand Salihi licht de belangrijkste toe.
Wanneer moet je een arts contacteren?
Hier is wat dr. Rawand Salihi vrouwen op het hart drukt:
Risicofactoren
Bij 30 à 40% van de vulvakankers speelt een persisterende infectie met hoogrisico-HPV een rol. In de meeste gevallen ruimt je lichaam het virus vanzelf op – maar niet altijd. Niet gevaccineerd zijn, roken, een verzwakt immuunsysteem en hogere leeftijd maken het moeilijker voor je lichaam om het virus te klaren. Ook als je een andere genitale kanker hebt of hebt gehad, zoals baarmoederhalskanker of vaginakanker, is je risico op vulvakanker verhoogd.
Niet alle vulvakankers worden veroorzaakt door een HPV-infectie. Lichen sclerosus, een goedaardige chronische huidziekte, verhoogt het risico op de niet-HPV-gerelateerde vorm.
Diagnose
De arts neemt een weefselstaal van het verdachte plekje – meestal poliklinisch onder lokale verdoving. Onderzoek van dat staal moet de diagnose bevestigen. Daarna volgen onderzoeken om te bepalen hoe ver de ziekte zich heeft uitgebreid: een klinisch onderzoek waarbij de tumor wordt opgemeten, een echografie van de liezen met eventueel een punctie van verdachte klieren, en bij grotere tumoren, of een vermoeden dat de tumor verder is doorgegroeid in het omliggende weefsel, ook een MRI.
Behandelingen
De behandeling wordt altijd op maat opgesteld, rekening houdend met het stadium van de ziekte, je algemene gezondheid, een eventuele kinderwens en je voorkeuren.
Bij vulvakanker is chirurgie de belangrijkste behandeling. In een vroeg stadium wordt het verdachte weefsel met ruime marge verwijderd, gecombineerd met een sentinelklierprocedure (schildwachtklieronderzoek) om na te gaan of de lymfeklieren in de lies zijn aangetast. Zijn die aangetast, of gaat het om een grotere tumor, dan worden de lymfeklieren in de lies operatief verwijderd, soms aangevuld met bestraling. Bestraling bij de vulva is echter pijnlijk en gaat gepaard met veel nevenwerkingen. Bij lokaal gevorderde tumoren kan chemoradiotherapie een alternatief zijn voor een uitgebreide operatie. Bij uitgezaaide ziekte wordt systemische therapie ingezet, waarbij immunotherapie een steeds grotere rol speelt.
Toekomstvisie
Kunnen we vulvakanker elimineren?
Over baarmoederhals- en vaginakanker is dr. Rawand Salihi stellig. Voor vulvakanker is een en ander genuanceerder. Toch is hij optimistisch, op voorwaarde dat …
Meer weten?
- Op de website van Stichting tegen Kanker vind je nog meer informatie over vulvakanker.
- “Vulvakanker is niets om je voor te schamen” benadrukt het belang van vroege herkenning, behandeling op maat en de kunst van het slecht nieuws brengen.
[1] Globocan 2022
[2] Belgian Cancer Registry, Brussel, 2026
[3] Advancing public health: a roadmap to the implementation of tools required to eliminate HPV related cancers and diseases in Belgium by 2030 White paper 5 March 2026
