Wat is HPV?
Humaan papillomavirus (HPV) is een familie van virussen die de huid en slijmvliezen infecteren ter hoogte van de geslachtsdelen, de anus, de mond en de keel. Het virus komt wereldwijd voor en is erg besmettelijk. Bijna iedereen, mannen en vrouwen, komt er ooit mee in aanraking – meestal zonder het te weten.
Er bestaan meer dan 200 types HPV. De meeste geven geen klachten. Je kunt dus een HPV-infectie hebben zonder het te weten. Sommige types kunnen onschuldige maar vervelende wratten veroorzaken op handen en voeten of genitale wratten. Een beperkt aantal types wordt beschouwd als hoogrisico-HPV omdat ze op lange termijn kunnen leiden tot kanker. HPV16 en HPV18 zijn verantwoordelijk voor het merendeel van de HPV-gerelateerde kankers.
Hoe raak je besmet?
HPV wordt voornamelijk overgedragen via seksueel contact. Besmetting kan gebeuren via:
- vaginaal, oraal of anaal contact
- intiem huid-op-huidcontact
Ook zonder penetratie kun je dus besmet worden. Het virus kan aanwezig zijn in en rond de vagina, op en rond de penis en ter hoogte van de anus, mond en keel. Tijdens seksueel contact kan het ook op andere plaatsen terechtkomen, bijvoorbeeld op de handen. Condooms en dental dams (barrièremiddelen voor orale seks) beschermen dus niet volledig tegen HPV. Het virus kan immers ook voorkomen op plaatsen die niet door deze hulpmiddelen worden bedekt.
Wie raakt besmet?
Bijna 90% van de seksueel actieve mannen en vrouwen komt vroeg of laat met HPV in aanraking.
HPV-infecties komen vooral frequent voor kort na de start van de eerste seksuele contacten, maar je kunt op elke leeftijd besmet worden.
Bij vrouwen wordt HPV het vaakst vastgesteld vóór de leeftijd van 25 jaar. Daarna neemt het aantal infecties geleidelijk af, met een kleinere tweede piek rond of na de menopauze. Bij mannen komen HPV-infecties op alle leeftijden frequent voor.
Hoe vaak komt HPV-infectie voor?
Dr. Kobe Dewilde legt uit.
Wat gebeurt er na een infectie met HPV?
Een infectie veroorzaakt meestal geen klachten en blijft daardoor vaak onopgemerkt. Van wratten op handen en voeten of genitale wratten kun je wel relatief snel na een infectie last krijgen.
In de meeste gevallen (90%) ruimt het lichaam het virus vanzelf weer op, doorgaans binnen 1 tot 3 jaar.
Soms, bij ongeveer 10% van de HPV-infecties, blijft het virus langer aanwezig. Dat wordt een persisterende infectie genoemd. Alleen als een hoogrisico-HPV langdurig aanwezig blijft, kunnen afwijkende cellen of voorloperletsels ontstaan. Worden die niet opgespoord of behandeld, dan kunnen die zich ontwikkelen tot kanker. Dat proces verloopt meestal traag en duurt gemiddeld 10 tot 15 jaar. Maar een persisterende infectie met hoogrisico-HPV leidt niet altijd tot kanker.
Een HPV-infectie kan soms slapend (latent) aanwezig blijven. Het virus komt dan maar in heel kleine hoeveelheden voor, waardoor het niet altijd wordt opgespoord met een HPV-test. Zo’n latente infectie kan later opnieuw actief worden en dan wel tijdens de screening ontdekt worden. Hoe vaak dat gebeurt, weten we niet precies. Het kan ook verklaren waarom er toch HPV-infecties worden vastgesteld bij mensen die al lange tijd geen seksuele contacten meer hebben of celibatair leven.
