HPV-gerelateerde kankers > Soorten kanker > Peniskanker
Ongeveer 50% van de gevallen van peniskanker wordt veroorzaakt door een hoogrisico-HPV,[1] vooral type 16 en 18. Jaarlijks zijn er wereldwijd ongeveer 37.700 nieuwe diagnoses en overlijden bijna 14.000 mannen aan de gevolgen van peniskanker.[2] In 2023 kregen in België 133 mannen de diagnose peniskanker.[3]
Peniskanker kan overal op de penis ontstaan, maar het vaakst op de eikel of de voorhuid. Peniskanker is een zeldzame kanker die vooral oudere mannen treft – de meeste mannen met peniskanker zijn 60 jaar of ouder.
Symptomen
De symptomen van peniskanker variëren afhankelijk van de locatie en ernst van de tumor.
Doorgaans begint peniskanker met een verandering van de huid van de penis, vaak op de eikel of onder de voorhuid:
- een rode plek die niet weggaat
- een wratje, puistje of zweertje dat niet geneest
- afscheiding, bloedverlies of een onaangename geur
- pijn of ontsteking van de eikel
In een later stadium kunnen daar andere klachten bijkomen, zoals problemen met plassen, vermoeidheid, weinig eetlust, gewichtsverlies of botpijn.
Heb je één of meer van deze klachten die langer dan twee à drie weken aanhouden? Ga naar je huisarts! Die kan je onderzoeken en zo nodig doorverwijzen. Peniskanker is goed te behandelen als je er op tijd bij bent.
Risicofactoren
Bij ongeveer de helft van de peniskankers speelt een persisterende infectie met hoogrisico-HPV een rol. In de meeste gevallen ruimt je lichaam het virus vanzelf op, maar niet altijd. Niet gevaccineerd zijn, roken, een verzwakt immuunsysteem en hogere leeftijd maken het moeilijker voor je lichaam om het virus te klaren.
Ongeveer de helft van de peniskankers wordt niet veroorzaakt door een HPV-infectie. Een vernauwde voorhuid is dan een belangrijke risicofactor. Daardoor kan de eikel moeilijk schoongemaakt worden, wat het risico verhoogt op langdurige of terugkerende ontstekingen van de voorhuid en de eikel. Ook bepaalde huidaandoeningen, zoals lichen sclerosus – een goedaardige aandoening waarbij de huid rond de penis dunner en strakker wordt, vaak gepaard met jeuk en pijn – verhogen het risico op peniskanker.
Diagnose
De uroloog voert eerst een lichamelijk onderzoek uit: je penis wordt grondig geïnspecteerd en er wordt gevoeld of de lymfeklieren opgezet zijn. Als de arts daarna een vermoeden heeft van peniskanker, volgt meestal een biopsie. Daarbij wordt een klein stukje weefsel weggenomen en onderzocht in het labo om na te gaan of het om peniskanker of een voorstadium gaat. Is de diagnose peniskanker bevestigd, dan volgen extra onderzoeken om te bepalen hoe groot de tumor is en of de kanker zich heeft verspreid:
- Beeldvorming (echografie, MRI, CT of PET-CT): bepaalt hoe diep de tumor is ingegroeid en of er uitzaaiingen zijn.
- Schildwachtklieronderzoek: spoort eventuele kleine uitzaaiingen in de lymfeklieren op via een ingespoten speurstof gevolgd door een scan
Op basis van deze onderzoeken kan je arts bepalen welke behandeling voor jou het beste is.
Behandelingen
De behandeling van peniskanker hangt af van de plaats van de tumor en het stadium van de ziekte.
In een vroeg stadium kan het letsel soms lokaal behandeld worden met een zalf.
In meer gevorderde stadia is chirurgie de belangrijkste behandeling: de tumor wordt met een marge van gezond weefsel verwijderd.
Afhankelijk van de grootte en locatie van de tumor kan dat gaan om een besnijdenis, het verwijderen van de eikel of een gedeeltelijke of volledige amputatie van de penis. Als je dat wilt, is later een reconstructie mogelijk.
Als de kanker zich heeft verspreid naar de lymfeklieren in de liezen, kan ook een lymfeklieroperatie nodig zijn.
Chirurgie kan worden aangevuld met chemotherapie en/of bestraling – voor de operatie om de tumor of uitzaaiingen makkelijker te kunnen verwijderen; na de operatie om de kans op herval te verkleinen.
Bij uitgezaaide peniskanker kan chemotherapie de ziekte remmen of klachten verminderen.
Meer weten?
- Op de website van de Nederlandse Stichting kanker.nl vind je nog meer uitleg over peniskanker.
- Ook op de website van UZ Leuven vind je extra informatie.
[1] Advancing public health: a roadmap to the implementation of tools required to eliminate HPV related cancers and diseases in Belgium by 2030 White paper 5 March 2026
[2] Globocan 2022
[3] Belgian Cancer Registry, Brussel, 2026
