HPV-gerelateerde kankers > Soorten kanker > Baarmoederhalskanker
Bijna alle baarmoederhalskankers worden veroorzaakt door hoogrisicotypes van het HPV, vooral type 16 en 18. In 2023 werden in België 610 nieuwe diagnoses gesteld. In 2021 overleden nog 164 vrouwen aan de gevolgen van baarmoederhalskanker.[1] Toch is baarmoederhalskanker een van de meest vermijdbare en behandelbare vormen van kanker.
Baarmoederhalskanker kan op elke leeftijd voorkomen. De diagnose wordt het vaakst gesteld bij vrouwen tussen 35 en 40 jaar, maar omdat ook oudere vrouwen de ziekte krijgen, ligt de gemiddelde leeftijd bij diagnose tussen 50 en 55 jaar.
Hoe ontstaat baarmoederhalskanker?
Dr. Kobe Dewilde vertelt
Symptomen
Voorstadia of voorloperletsels en vroege baarmoederhalskanker geven meestal geen klachten. Als de ziekte verder gevorderd is, kunnen er symptomen optreden, zoals:
- bloedverlies na gemeenschap – vaak het eerste signaal
- ongewoon vaginaal bloedverlies buiten de menstruatie om
- bloedverlies na de menopauze – altijd laten onderzoeken, ook al is er meestal een onschuldige verklaring
- ongewone vaginale afscheiding (waterig, bloederig, slechte geur)
- pijn bij of na gemeenschap of aanhoudende bekkenpijn
- bij een nog grotere tumor: klachten die aanvoelen als een blaasontsteking of darmprobleem
Belangrijk: heb je een klacht die langer aanhoudt dan een paar weken, laat je dan onderzoeken door je huisarts of gynaecoloog! Voorstadia zijn eenvoudig te behandelen.
Wat zijn voorloperletsels?
Dr. Kobe Dewilde legt uit. Hij benadrukt nogmaals waarom screening zo belangrijk is.
Wat zijn de symptomen van baarmoederhalskanker?
Dr. Rawand Salihi licht de belangrijkste toe.
Risicofactoren
Bijna alle baarmoederhalskankers worden veroorzaakt door hoogrisico-HPV. Type 16 en 18 zijn verantwoordelijk voor ongeveer driekwart van de gevallen. In de meeste gevallen ruimt je lichaam het virus vanzelf op — maar niet altijd. Niet gevaccineerd zijn, roken, een verzwakt immuunsysteem en hogere leeftijd maken het moeilijker voor je lichaam om het virus te klaren.
Diagnose
Na een afwijkend uitstrijkje of bij klachten zoals bloedverlies is het eerste onderzoek een colposcopie – een kijkonderzoek van de baarmoederhals – waarbij ook een weefselstaal wordt genomen om de diagnose te bevestigen. Om te bepalen hoe ver de ziekte zich heeft uitgebreid, worden beeldvormende onderzoeken gedaan: een MRI van het bekken, en afhankelijk van de situatie ook een PET-CT of een CT-scan van de borstkas en buik. Bij jonge vrouwen die nog een zwangerschapswens hebben, wordt zo snel mogelijk ook een fertiliteitsspecialist betrokken.
Behandelingen
Voorstadia van baarmoederhalskanker zijn eenvoudig te behandelen, ruim vóór er sprake is van kanker.
De behandeling van baarmoederhalskanker wordt altijd op maat opgesteld, rekening houdend met het stadium van de ziekte, je algemene gezondheid, een eventuele kinderwens en je voorkeuren.
Chirurgie
Bij kleine tumoren is chirurgie meestal de beste optie: afhankelijk van de grootte van de tumor volstaat soms een conisatie, anders is een hysterectomie – het verwijderen van de baarmoeder, soms met het omliggende weefsel – de standaardbehandeling, gecombineerd met een sentinelklierprocedure (schildwachtklieronderzoek) waarbij wordt nagegaan of de lymfeklieren zijn aangetast. Heb je nog een kinderwens, dan zijn er technieken waarbij de baarmoeder behouden kan worden, zoals een trachelectomie waarbij alleen de baarmoederhals wordt verwijderd.
Chemotherapie en bestraling
Bij grotere of lokaal gevorderde tumoren is de combinatie van chemotherapie en uitwendige bestraling de standaard, aangevuld met brachytherapie – een vorm van inwendige bestraling. Recente studies tonen aan dat inductiechemotherapie vóór de bestraling en immunotherapie tijdens de bestraling de behandelresultaten verder verbeteren. Bij uitgezaaide of terugkerende ziekte wordt chemotherapie ingezet, eventueel aangevuld met immunotherapie of doelgerichte therapie zoals angiogeneseremmers – middelen die de bloedtoevoer naar de tumor afsnijden.
Toekomstvisie
Kunnen we baarmoederhalskanker elimineren?
Bekijk wat dr. Kobe Dewilde ervan denkt.
Meer weten?
- Hier vind je een goede schematische voorstelling van de baarmoederhals.
- Op de website van Stichting tegen Kanker vind je nog meer informatie over baarmoederhalskanker.
- In “Een afwijkend uitstrijkje. Wat nu?” lees je meer over voorloperletsels of voorstadia van baarmoederhalskanker en over hoe een colposcopie en een conisatie gebeuren.
- In “Baarmoederhals- en vaginakanker: vroeg ontdekt, goed behandelbaar” wordt dieper ingegaan op het belang van screening, gespecialiseerde zorg en de onderschatte impact van kankerbehandelingen op levenskwaliteit.
[1] Belgian Cancer Registry, Cancer Fact Sheet 2023 Cervical Cancer
